Ăn chay ngày rằm: thực đơn đơn giản, đủ chất cho cả nhà

Nhiều gia đình Phật tử giữ thói quen ăn chay ngày rằm và mùng một, có nhà thêm ngày 14 và 30 cho đủ "bốn ngày chay" mỗi tháng. Ý nghĩa của việc ăn chay là nuôi lòng từ bi, bớt sát sinh, và tập cho thân tâm nhẹ nhàng. Nhưng nhà chùa cũng hay gặp các cụ đi lễ bị mệt vì ăn chay chỉ có cơm với rau luộc, hoặc các cháu nhỏ chê vì toàn đồ chiên. Bài này xin chia sẻ cách ăn chay vừa đúng tinh thần, vừa đủ chất, nấu không mất nhiều thời gian.
Ăn chay đúng tinh thần
Ăn chay trước hết là giữ lòng thương với muôn loài, không phải là thử thách sức chịu đựng. Vì vậy:
- Không cần làm món "giả mặn" cầu kỳ như gà chay, cá chay; nhiều loại bán sẵn có nhiều dầu, muối và phụ gia.
- Không nên ăn chay mà trong lòng cáu bẳn, bắt cả nhà phải theo. Mỗi người tự nguyện là tốt nhất.
- Ăn vừa đủ, không lãng phí. Trai đường chùa Vân Tịnh có nếp "lấy vừa ăn, ăn hết phần mình", rất đáng mang về nhà.
Phối bữa chay đủ chất
Một bữa chay cân đối nên có đủ bốn nhóm:
| Nhóm | Nguồn gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đạm | Đậu phụ, tàu hũ ky, đậu nành, đậu xanh, đậu đen, đậu gà, nấm, mè | Phối hai loại đậu khác nhau trong ngày để đủ đạm |
| Tinh bột | Gạo lứt hoặc gạo trắng, khoai lang, bắp, bún, bánh mì | Gạo lứt trộn gạo trắng 1:1 dễ ăn hơn |
| Rau, trái cây | Rau xanh đậm, bí đỏ, cà rốt, chuối, bơ, đu đủ | Đắk Lắk sẵn bơ, sầu riêng, chuối: tận dụng mùa |
| Chất béo tốt | Dầu đậu phộng, đậu phộng rang, hạt điều, mè đen | Một nắm hạt mỗi ngày là đủ |
Người ăn chay thường xuyên nên chú ý thêm vitamin B12 (có thể hỏi bác sĩ về viên bổ sung), sắt (từ rau dền, đậu, mè đen, ăn kèm trái cây giàu vitamin C) và canxi (đậu phụ, mè, rau cải).
Thực đơn mẫu một ngày rằm
Bữa sáng (15 phút):
- Xôi đậu xanh hoặc bánh mì kẹp đậu phụ chiên sả, dưa leo.
- Một ly sữa đậu nành nấu nhà, ít đường.
Bữa trưa (40 phút, cho 4 người):
- Cơm gạo lứt trộn gạo trắng.
- Đậu phụ sốt cà chua nấm rơm: 4 bìa đậu, 3 quả cà chua, 200 g nấm.
- Canh bí đỏ nấu đậu phộng: bí đỏ 400 g, đậu phộng hầm mềm.
- Rau muống hoặc cải ngọt luộc, chấm tương đậu nành.
Bữa tối (30 phút):
- Bún xào rau củ với tàu hũ ky.
- Canh rong biển đậu phụ non.
- Tráng miệng: chuối hoặc một miếng bơ dầm.
Chi phí cả ngày cho bốn người, theo giá chợ Buôn Ma Thuột, vào khoảng 150.000–200.000 đồng [DEMO]. Rẻ hơn bữa mặn thông thường.
Mẹo cho bữa chay ngon
- Nước dùng: hầm củ cải trắng, bắp, su su, nấm đông cô trong 30 phút, có vị ngọt tự nhiên, không cần bột ngọt.
- Ướp đậm: đậu phụ ướp nước tương, sả, tiêu 15 phút trước khi chiên hay kho.
- Ít chiên, nhiều hấp luộc: người lớn tuổi dễ khó tiêu khi ăn nhiều dầu.
- Nấu dư một ít đậu hầm: để trong tủ lạnh dùng cho bữa sau.
Lưu ý cho người đặc biệt
Người cao tuổi có bệnh nền (tiểu đường, thận, dạ dày), phụ nữ mang thai, trẻ đang lớn nếu muốn ăn chay dài ngày nên hỏi ý kiến bác sĩ. Ăn chay để thân tâm an ổn, không phải để hành thân mình. Đức Phật từng bỏ lối khổ hạnh vì thấy nó không đưa đến giác ngộ; con đường Trung đạo cũng áp dụng cho bữa ăn hằng ngày.
Ăn chay cùng nhà chùa
Mỗi chủ nhật cuối tháng, khóa tu "Một ngày an lạc" có bữa cơm chay trong chánh niệm tại trai đường. Quý vị muốn học thêm món chay hay góp tay nấu cho bếp cơm bệnh viện, cũng là dịp tốt để tập nấu chay cho đông người.
Mọi thắc mắc về ăn chay, đăng ký dùng cơm ở chùa hay góp rau củ cho trai đường, xin liên hệ văn phòng chùa qua số 0941 388 887.



